Нас посетили

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterСегодня15
mod_vvisit_counterВчера483
mod_vvisit_counterНа этой неделе797
mod_vvisit_counterНа предыдущей неделе1382
mod_vvisit_counterЗа месяц5055
mod_vvisit_counterЗа прошлый месяц6680
mod_vvisit_counterВсего352336

Стихотворения

Душманда джашав, коп джашав тилек...
Магъа бир яхшы, чалт олюм керек...
Дженерми мени сонъ топ, пычакъ, къама?..
Согъушлар магъа бир татлы къайтарма...

Бир нидже джыллардыр тозлу джолларда
Айдайман олюмни къырларда, джарда...
Олюм – озь къадем, эм ана, баба...
Бель-бельге куреше, ойнай къайтарма...

Конълюмни тюркюлер бек яхшы джандырмай, 
Шу дюнья завкълары аслы да къандырмай;
Чал, олюм, оп, олюм, ойна, токътама...
Магъа сен керексинъ, бир де къайтарма...

Алтындай сачларынъ бетимни сыйпай, 
Козьлеринъ козюмде боранлар ясай;
Сюемен сачларынъ, олюмге тарта, 
Мезаргъа якъынмыз, чал бир къайтарма...

Джиберме къолумны, ич айрылмайыкъ...
Яшавнынъ мойнуна ич сарылмайыкъ...
Сарылшып тюшемиз муна мезаргъа, 
Уйренсин шу джашлар яхшы къайтарма...

Къолларда бир кесек сулупсыз давке, 
Къайтарма дийлер секирип джурьмеге, 
Бир кирсем олюммен яланджы тойларгъа, 
Косьтерсем татаргъа бир учун къайтарма...

Татарман, сап-сары халкъымнынъ бети,  Сув болгъан къаны, чюрюген эти...
Бир джурек ольмийджек ич бир заманда, 
Яшавы бугунь де бир гузель къайтарма.

Сюемен пунарлы, хаста козьлерни, 
Сюемен манасыз, керчек сёзлерни, 
Олюмге ошай, олюмни анъдыра –
Кичкене къалибни дагъыткъан къайтарма...

Махшерде сиз мени ич къалдырманъыз!
Къатымда «сур»ларны ич чалдырманъыз!
Олюмни табарман азгъана турсам да, 
Магъа олюм керек, бир де къайтарма...

Будапешт, 
1919 с. февраль 28



БИР ЭСИРНИНЪ БАШ ТАШЫНА

Джукъла, достум, къатты демий, джат топракъта,

Озь джуртунъ джокъ, болса да – шай бек узакъта...

Джукъла, джатнынъ той сесине баш къалдырмай,

Баарине, бульбулине ич алдырмай...

Бир кунь келип, бу думанлар котерильсе...

Юджелерден барымызгъа сес берильсе...

Сен де уян «Алла! Алла! ...» чынълагъанда,

Фериштелер якъынлардан тынълагъанда...

Силь козюнъни, джигитлердий, атлан, къушан!

Джылдызлардан анъла энди: бек якъын танъ...

Тувушны тут, сонъ, джуртунъа юзь чевирип,

Къыл намазынъ, топрагъына бетинъ сюрип...

Нафилени бек узатмай, джолунъа тюш,

Джуртта буюк ибадетинъ иджра тиюш...

Виран койлер, басыкъ уйлер темелинден,

Шифа алып «ольмез умют» сагъ элинден,

Бизлер энди джурт севдасы башымызда,

Чевре къардаш, алчакъ душман къаршымызда...

Бахт янълышын тюзельтмеге тургъанмыздыр.

Чюрюк джерге «Хакъ» деп аякъ ургъанмыздыр.

О вакъыт да мезарынъны бегенмесенъ,

«Дегенимдай олалмадым, языкъ» десенъ,

Джурь согъушлар мейданыны джаяв, атлы,

Бир олюм сеч, ол бир даа татлы, татлы...

Будапешт,

1917 с. декабрь

 
ЯЗ АКЪШАМЫ, УЙ АЛД?НДА

Яз акъшамы... Кок ачыкъ, йылдыз отькюр,

Уй алдында сармашыкъ, акъшам сефа.

Арасында тёшельген миндер, килим,

Отургъанмыз тиз-тизге бар къоранта.

Анам къашкъа сыгъымын ауйын айта:

«Асыл тегин савдырмай гъарип айван!

Кене тёкти бир къопкъа акъ сютюмни,

Янъы кельди, тилини анламайман!»

«Асрамасын бильмели – дий къартбабай,

Айтмасын биль, о анълар эр тильден де,

Айван болгъач онъа да асрав керек,

Эпимиз шай къуйлу эдик яш экенде.»

Анай къартман сыгъырчюн тартышкъанда,

Биз бу якъта бабайман ойнашамыз;

Де саатын чыкъара, де пычагъын,

Де къолуна, де бойнуна сарылшамыз.

– Къа, Бекир! – дий, корийим йигитлигин,

Тутушынъыз Нурайман бир бель-бельге;

Къайсынъыз пек къараман, белли олсун,

Чайсынъыз пек чыдайджакъ боран ельге.

Бизлер де пек бегенип тюшюнджесин,

Шу саатта килимден тышкъа чыкъа,

Нурайчыкънен бель-бельге тутушамыз.

Мен тилимни чыкъарам, о тиш сыкъа.

О бирлери сусалар бизге къарап,

Къартбабайчыкъ къувана, къолун къакъа;

«Ай, Бекир! – дий, – сагъына мукъайт ол!

Сакът ол, берме аягъын ыргъачыкъкъа!

Оп, оп!... Аайт!.. Сейит Бекир, ань-на шай!..

Янбашкъа ал! Ана-на-на! Тарт! Къалдыр! Ат!

Ана-на-на! Чора Батыр! Ооп! Афферим балай!»

Нурай, гъарип мугъая, агълап башлай,

Бабам: «Ёкъ – дий, – Сейит Бекир козь бояды,

Ыргъачыкъны къайтармай янбашкъа алды...

Янъы баштан олмаса, тызымлады...»

«Куреширмен санъа мен бинъ бир кере,

Мен йыкъылсам пек арув сизлерге я?

Сенинъ огълунъ дегильмен айса энди,

Меним бабам, къартбабай, ана сагъа!

Шакъылдайлар джумлеси, Нурайчыкъ да ...

Анам: «Кель, – дий, – Сейит Бекир, опь Нурайны!

Ёкъсам сагъа къазан тюп бермем саба,

Кель мугъайтын ашай этипмен анайны!...

Джувукълайман Нурайгъа яваш яваш,

Къолчыгъындан тутаман, къалдыраман;

Башын сыйпап, къалпагъын кийдирген сонъ,

Къарт бабайгъа джувура, сакъланаман...

Нурайчыкъны анайым къуча, сюе:

«Емиш, акъча берирмен саба санъа,

Бугунь акъшам осерсин Бекирден пек,

Ярын оны йыкъарсын бир туткъанда!..»

«Тек курешнен, – дий бабам, – олмаз йигит,

Къа, къарайым, къайсынъыз яхшы ойнай;

Эсма, балам, бер мында тильсизни сен,

Къарайыкъ, онынъ тилинден къайсы анълай?

Бираздан сонъ дувбулдай тильсиз къавал,

Гонълюм тола, тамирим яна, къайнай.

Аякъларым озьлери юрип кете,

Козьлеримде эр бир ший йырлай, ойнай.

Секирип тура Нурайман, ойнап башлай,

Къара ерни тепемиз, секиремиз,

Къоллар бельде, башларда «Оп, оп!», – дий де,

Тизимизни ерге шай тийдиремиз.

Йыр явашлай, бизлер де явашлайыныз,

Базы, бирден юкселе, ачувлана...

«Сен де, сен де!», – дий бир ший къулакъларда,

Аякъларны урамыз, ер тозлана,

Йырлар бите, денъише, болдырамыз,

«Энди ава къалмады, – дий къартбабай,

Экеви де пек чебер, акъкъын айтсакъ,

Келинъиз мында Сейит Бекир, сен де Нурай!

Сен де, сен де алтын сач, шайлы Эсмам!»

Эсмачыкъ да сокъула арамызгъа.

«Мына сизге он капик, пайлашынъыз,

Той ясарсыз, аш алып къокъланызгъа.»

«Учер капик, – дий бабам, – экисине

Дёрт капикни Нурайгъа ляйыкъ бермек;

Эсма ярын ойнаса, шабаш алыр,

Бекир енген, она акъча не керек.»

«Иште санъа янъы адет! – диймен джылап.

Бунынъчюн де копкеджек тартышамыз,

Эр биримиз, эн сонъу бир бавурда

Юкълап къала, унута, барышамыз.

Бираздан сонъ ай догъа, кулюмсиреп,

Башымызгъа нурларын тёке-тёке...

«Ах, Танърым, сен багъышла!» – дий къартбабай,

Къол котерип йылдызлы, айлы кокке.

Будапешт,

1917 с.

 
КИМСЕ БИЛЬМИЙ

Бала окъуй, «Амин!» дий джурт бахтына,

Бек къатмагъан мийчиги джав ахтына..

Кимсе бильмий Токъаймы, Дженгизм'екен..

«Акъ!» дий Татар баллары кокке къарап,

«Джурт» дий халкъым гъурбетде, джолун сорап,

Кимсе бильмий, джурт къайда, акъ не экен.

Кече куньдюз ялвара дервиш, факъыр,

Корюнсин деп азгъана джумерт Хызыр...

Кимсе бильмий, ким экен, къайда экен...

Эр кес ашай, зевкъ эте, джашаймыз деп,

Эписи бильмий макътана, шулаймыз деп,

Джашавы бир тюшм'екен, бир ишм'екен...

Татарлыкъчюн олемиз моюн букип,

Кимсе сормай азгъана козьджаш тёкип:

Бу джашчыкълар джигитми, къойчыкъмы экен...

Лозан,

1920 с. майыс 17

 
СОГЪУШКЪА ДОСТЛАРЫМ ХАКЪ ТАТАР ТИЛИЧЮН

Батыда, тувушта унтулгъан коптен

Кевдеси къалын бек, тамыры дерен..

Къарт Татар тилининъ мен къоптым ханы

Мен тувгъан баласы, ольмеген джаныч

Мен онынъ сесинден уяндым энди,

Не беймен мен энди, не залым эфенди..

Мен Татар кедайман, тилимнинъ къулу

Тилимде джашагъан джигитлер улу...

Джигитлер, оларнынъ сёзлери ярлыкъ

Адларын унутмай Тюрклюк, Татарлыкъ...

Бир кече тюш корьдим бир Татар уюнде,

Табирин таптым бир чын Къазан коюнде...

Конълюмде къайнагъан, башымда тувгъан

Башымны сыйпагъан, козюмни джувгъан.

Дуйгъулар, ойларым Арапкъа узакъ,

Аджемге кулюнч бек, оджагъа Къазакъ.

Тек Татар тилинде озюме къайттым,

Сырымны, конълюмни бу тильде айттым..

Тюреди тёгюльмен сой, сопум белли

Бу джолда не къадар къарт кедай кельди..

Неваи пиримдир, кедайлар башы

Татарджа джырлагъан бир Татар джашы.

Токъайлар къардашым, бир багъча гулю,

Менимки конълю, менимки тили...

Токъайгъа къардашлар, Токъайгъа, турмай.

Бизлерге джетишир Неваи, Токъай..

Истанбул, билемен «Тефрика» дийджек

Арапнынъ, Аджемнинъ устюне титрийджек...

Истанбул, Тюрк тилин батырды, бувды...

Тюрклюкни унутты, Тюрк джырын къувды..

Истанбул, себеби бу сакъавлыкънынъ..

Бизлерни чырмагъан бу анкъавлыкънынъ..

Истанбул, бир леке, акъ манълайымызда

Истанбул, къаралыкъ кунь, айымызда..

Керекмий бизлерге не меркез, орта

Истанбул менимче эр Татар «ёрта».

Къаерде айтылса Неваи тили,

Къаерде дуюлса Токъайнынъ конълю

Орасы бир изгю «акъ топракъ» бизге

О ерде олийик тюркюли, куле...

Топракъчюн, тахт ичюн согъуштыкъ, тюштик

Къара козь, зюльф ичюн нелерге кириштик..

Тувгъан тиль къалды тек давкесиз, оксюз,

Тувгъан тиль къартая, оледжек къарт къыз..

Анайы осьтюре «Айненни» чалып

Къарт, джаныкъ джырларман конълюнни алып

Оськен сонъ уйрене, джат джырлар, бала...

Анайнынъ джырлары бешикте къала...

Бу джырлар, тилегим, бешиктен турсун

Мектепке, китапкъа, шеэрге кирсин...

Бешикте эшитийик биринджи сесин,

Салагъач устюнде мезаргъа кельсин.

Тувгъанда баламан ойсуз, фикирсиз

Ольгенде Татарман болалман джырсыз..

Айтмадым бугуньгеч бир эрен беклеп

Танърыдан Неваи, Дженгизлер тилеп.

Согъушлар сырасы кельди де кече,

Тувмады бир менден яхшыракъ кендже..

Къошуным, достларым азгъана болса да

Кунь кунден элиме тюрлю джат толса да

Батырлыкъ баш керек, башымны сильктим,

Тиль, конъюль джавына къылычым чектим:

Согъушкъа достларым хакъ Татар тиличюн!

Согъушкъа тувгъанлар керчекчи эль ичюн!

Будапешт,

1919 с. март 19

 
КЪЫЗЫЛ ШАРАП, ЭСКИ ШАРАП ИЧЕЙИМ

Бир акъшам бер магъа дегеним киби

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Къызыл, аста дудакъларын опейим,

Эсирейим, бар дюньядан кечейим,

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Чалынсын джурегимни джакъкъан джырлар,

Индже белин сарып къоран тепейим.

Къызыл, аста дудакъларын опейим.

Джылтырагъан лампачыгъым бир джангъын болсун,

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Кетир магъа къарт Темирнинъ кадесин,

Бир акъшамчюн дюнья джакъмакъ керекми?

Джылтырагъан лямпачыгъым агъылсын,

Атеш алсын джаш джурегим чевреси.

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Дженаземни саба болса джыйсынлар,

Кунеш тувсын, кене базар башласын.

Ич кельмесин бек дарылса къарт имам,

Сонъ джолумда мени джансыз ташласын.

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Монларлар бир вакъыткъадже достларым,

Кечер заман янъы олюмлер андырыр,

Дженаземни, даим чёккен къабрымны.

Бир гуль битер, кене башлар баарим.

Къызыл шарап, эски шарап ичейим.

Будапешт,

1919 с. март

 
<< Первая < Предыдущая 1 2 3 4 Следующая > Последняя >>

Страница 1 из 4