13 октября — годовщина казни великого крымскотатарского учёного и поэта Бекира Чобан-Заде

Нас посетили

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterСегодня233
mod_vvisit_counterВчера258
mod_vvisit_counterНа этой неделе3083
mod_vvisit_counterНа предыдущей неделе1350
mod_vvisit_counterЗа месяц5575
mod_vvisit_counterЗа прошлый месяц7623
mod_vvisit_counterВсего374184

13 октября — годовщина казни великого крымскотатарского учёного и поэта Бекира Чобан-Заде

cbz_003

Он преподавал в университетах Венгрии и Швейцарии, руководил процессом перевода письменности тюркских народов с арабской на латинскую графику, стал автором первой научной грамматики крымскотатарского языка.

Учёный и поэт Бекир Чобан-заде оставил после себя более 100 научных трудов по языкознанию  и литературоведению, собственное бесценное литературное наследие. 

Это наследие было бы ещё весомее, если бы его жизнь не оборвалась в 44 года. 13 октября 1937 года Бекира Чобан-заде  расстреляли, обвинив в «буржуазном национализме».


CRIMEANTATARS


Программа "Unutulmayanlar" азербайджанского телеканала "Medeniyyet",
приуроченная к годовщине казни великого крымскотатарского учёного и поэта Бекира Чобан-Заде - 13 октября.



SAYGILI SOYDAŞLARIMIZ...

77 yıl önce Bugün 13 Ekim 1939 (?) günü Kırım Tatarlarının büyük bilim adamı ve şairi Bekir Sıtkı ÇOBANZADE'yi kaybetmiştik..

Kendisini biraz Tanıyalım...

Bekir Sıtkı ÇOBANZADE, 1893 yılında doğdu. İlk ve orta tahsilini Karasupazar'da yaptı. 1909 yılında liseyi okumak için İstanbul'a geldi. Burada Arapça ve Fransızca'yı öğrendi.

1915'te Odesa'ya giderek Slav dillerini öğrendi. 1916'da Budapeşte Üniversitesi'ne gitti. Burada Codeks Cumanicus'u inceledi. 1920'de bu üniversitede doktor ünvanını aldı.

1920'de Kırım'a döndü. Değişik okullarda Kırım Türkçesi ve edebiyatı dersleriyle Türkçe'nin Mukayeseli Grameri konusunda dersler verdi.

Bu dönemde "Yanı Çolban", "İleri" ve "Okuv İşleri" dergilerinde ilmi makaleler yazdı. Değişik üniversitelerde profesör, dekan ve rektör olarak çalıştı.

1926 yılında Baku'da toplanan I.Türkoloji Kongresi'nde "Türk Lehçeleri Arasında Karşılıklı İlişkiler" ve "Türk Tatar Dillerinde İlmi Terminoloji Meydana Getirme" konularında önemli tebliğler verdi.

Sovyetler Birliği Yeni Alfabeler Merkez Komitesi, Azerbaycan Terminoloji Komitesi gibi komisyonlarda çalıştı. Türk lehçelerinin alfabesi, imlası ve terminolojisi konularında pek çok çalışmalar yaptı.

Almanca, Fransızca, Arapça, Macarca, Çekce ve Lehçe'yi çok iyi biliyordu. Türk şivelerinin hemen hepsiyle ilgili eserler verdi. 1939 yılında Sovyet yönetimi tarafından öldürüldü.

Şimdi Karasubazar'da şehir Meydanında Kırım Tatar İş Adamımız Resul VELİLAEV tarafından yapılmış Heykeli mevcuttur...

Kendisini çok bilinen bir şiiriyle analım...

Allah Rahmet Etsin...Ruhu Şad Olsun...

Büyük İnsanımızın...

* * *

bcz_008

* * *

TUVGAN TİL

seni men qırımda, qazanda taptım,
curegim qaynağan, taşqanda taptım...

cat elde muğayıp, açınıp curgende,
umütim, hayalım şay tüşip curgende,

moynuña sarıldım, dertimni aytıp,
bir guzel sözüñmen ozüme qaytıp...

cırlarıñ bolmasa, maneñ bolmasa,
''curt'' degen sözüñmen curek tolmasa,

ah, nasıl curermen gurbet yaqlarda,
tanışsız, bilişsiz yat soqaqlarda?..

bilmiymen-türükmi, tatarmı adıñ,
bek yaman tatlısıñ, tañrıdan tadıñ.

türük de,tatar da seniñ sözleriñ,
ekisi eki çift muñlu kozleriñ...

viyana ogünde, qazaq içinde
barabar cırladıq hindlerde, çinde...

añlasın bir seni , duşman da süyer,
bir canıq sözüñmen curegi iyer...

istiymen ozüñni er yaqta kormek,
er yerde inciñden destanlar ormek...

quşlarğa, qaşqırğa uyretsem seni,
sen bolsañ oksüzniñ koñülden süygeni.

camige, mihrapqa, sarayğa kirseñ,
deñizler, çöllerniñ çetine erseñ...

seniñmen duşmanğa yarlıqlar yazsam,
qaruvlı sözüñmen koñlüni qazsam...

qabrimde melekler sorğu sorasa,
azrail tilimni biñ kere torasa,-

''oz tuvğan tilimde ayt mağa! '' dermen,
oz tuvğan tilimde cırlap olermen...

koñlümni qayğılar kemirip turğanda,
halqımnı tınışsız yıldızı urğanda,

tuvğan til,-başqası aqlıma kelmiy,
bir buyuk sırımsıñ, duşmanlar bilmiy...


Kocaeli Kırım Tatarları